sklep@plewainstalacje.pl
PLEWA instalacje
uchwała antysmogowawymiana kotłakotły klasy 3 i 4MałopolskalubelskielubuskieCzyste Powietrzetermin 2026kopciuchydofinansowanie

Zostały cztery miesiące — wymiana kotła klasy 3 i 4 w Małopolsce, Lubelskiem i Lubuskiem

2 września 2026

Ostatnia aktualizacja: wrzesień 2026

Jeżeli w Twojej kotłowni stoi kocioł na węgiel albo drewno z lat mniej więcej 2005–2017, jest spora szansa, że masz urządzenie klasy 3 lub 4 według normy PN-EN 303-5. I że zostały Ci na jego wymianę cztery miesiące — w Małopolsce, Lubelskiem i strefie lubuskiej ostatnim legalnym dniem eksploatacji jest 31 grudnia 2026 r.

Nie sprzedajemy kotłów, pomp ciepła ani montażu — łączymy właścicieli domów ze zweryfikowanymi instalatorami. Dlatego znajdziesz tu rzeczy, których nie napisze handlowiec na prowizji ani przepisany z cudzego bloga poradnik: że małopolski termin nie został przesunięty na 2029 i skąd wziął się ten mit, że w Lubuskiem ta sama data w ogóle nie dotyczy „klasy 3 i 4", i że lubelski EKODOM nie przyjmuje wniosków od 2017 roku.

Krótka odpowiedź: co mija 31 grudnia 2026

Kończy się okres przejściowy dla starych kotłów na paliwa stałe. Od 1 stycznia 2027 r. eksploatacja takiego urządzenia jest naruszeniem uchwały antysmogowej — aktu prawa miejscowego, którego złamanie stanowi wykroczenie. Trzy rzeczy warto rozdzielić:

  • To nie „zakaz węgla". Uchwały nie zakazują paliw stałych jako takich (wyjątek: Kraków), tylko konkretnych urządzeń o niskich parametrach emisyjnych.
  • To nie dotyczy kotłów gazowych ani olejowych. Te uchwały regulują instalacje na paliwa stałe.
  • To nie ETS2. ETS2 to unijna opłata za emisje CO2 doliczana do ceny paliwa, z pełnym uruchomieniem w 2028 r. Uchwała to zakaz używania urządzenia.

Terminy — stan na wrzesień 2026

Obszar Podstawa prawna Ostatni legalny dzień Czego dotyczy zakaz
Małopolskie
(poza Krakowem)
Uchwała nr XXXII/452/17 z 23.01.2017, zmieniona uchwałą nr LIX/842/22 z 26.09.2022 31.12.2026 Kotły klasy 3 i 4. Kotły ekoprojektowe — bezterminowo; klasa 5 sprzed 1.07.2017 — do końca żywotności
Kraków (miasto) Uchwała nr XVIII/243/16 z 15.01.2016 termin nie występuje Całkowity zakaz paliw stałych od 1.09.2019
Lubelskie Uchwała nr XXIII/388/2021 z 19.02.2021 (Dz. Urz. Woj. Lub. 2021 poz. 917) 31.12.2026 Kotły klasy 3 i 4. Klasa 5 — do 31.12.2029
Lubuskie
strefa lubuska
Uchwała nr XLVI/732/18 z 18.06.2018 (Dz. Urz. Woj. Lub. 2018 poz. 1510) 31.12.2026 Wszystkie kotły poniżej klasy 5, nie tylko 3 i 4
Zielona Góra
i Gorzów Wlkp.
Uchwały nr XLVI/733/18 i XLVI/734/18 z 18.06.2018 minął — 31.12.2022 Wszystkie kotły poniżej klasy 5

Tekst uchwały sprawdzaj w wojewódzkim dzienniku urzędowym albo na portalu urzędu marszałkowskiego, nie w artykule sprzedawcy kotłów — strony sklepów potrafią cytować wersję sprzed nowelizacji.

Małopolska — i mit o przesunięciu terminu

Co mówi uchwała

Uchwała nr XXXII/452/17 obowiązuje od 1 lipca 2017 r. i wprowadza trzy niezależne reżimy:

  • Nowe instalacje — od 1 lipca 2017 r. każdy nowo montowany kocioł na paliwo stałe musi spełniać ekoprojekt i mieć automatyczny podajnik, bez rusztu awaryjnego (wyjątek: kotły zgazowujące drewno).
  • Wymagania paliwowe — od 1 lipca 2017 r., bez okresu przejściowego, i dotyczą wszystkich, także właścicieli nowych kotłów. Zakazane są paliwa o udziale frakcji 0–3 mm powyżej 15% masy (potocznie: muły i flotokoncentraty) oraz biomasa o wilgotności powyżej 20%, co oznacza drewno sezonowane co najmniej dwa sezony.
  • Terminy wymiany — kotły bezklasowe wypadły z końcem kwietnia 2024 r.; kominki od 1 maja 2024 r. muszą spełniać ekoprojekt albo mieć sprawność co najmniej 80%, albo urządzenie redukujące emisję pyłu; kotły klasy 3 i 4 — do końca 2026 r.

Dwa odstępstwa, o których warto wiedzieć, zanim wydasz pieniądze: kocioł spełniający ekoprojekt jest dopuszczony bezterminowo, a kocioł klasy 5 uruchomiony przed 1 lipca 2017 r. można eksploatować do końca żywotności — jeśli masz taki, termin nie dotyczy Cię wcale.

Skąd wziął się mit o przesunięciu na 2029

Krąży przekonanie, że termin dla klas 3 i 4 przesunięto na 2029 rok. Sprawdziliśmy u źródła — to nieprawda, a data 2029 pochodzi z zupełnie innych aktów.

Uchwała zmieniająca nr LIX/842/22 z 26 września 2022 r. rzeczywiście przesunęła terminy, ale tylko dwa: dla kotłów bezklasowych (z końca 2022 r. na 30 kwietnia 2024 r.) i dla kominków (z 1 stycznia 2023 r. na 1 maja 2024 r.). Terminu dla klas 3 i 4 w ogóle nie tknęła — i to jest sedno sprawy.

Nowelizację zaskarżyły do WSA w Krakowie Gmina Miejska Kraków i grupa mieszkańców. Sąd skarg nie uwzględnił 28 czerwca 2023 r. (II SA/Kr 396/23), przy czym nie badał meritum — uznał, że skarżący nie wykazali naruszenia własnego interesu prawnego. Zapowiedziano kasację do NSA i jej wyniku nie udało nam się potwierdzić u źródła (baza orzeczeń CBOSA była w czasie weryfikacji niedostępna), więc tego wątku nie zamykamy. Dla Twojej decyzji to jednak drugorzędne: data 31.12.2026 dla klas 3 i 4 nie była przedmiotem skargi, uchwała nie została unieważniona i termin figuruje jako obowiązujący na powietrze.malopolska.pl. Jeśli chcesz mieć pewność co do statusu uchwały, potwierdź go w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego.

Rok 2029 pochodzi zaś z innego miejsca: z siedmiu lokalnych uchwał gminnych z 27 września 2021 r. (XLV/620–626/21 — Skawina, Krzeszowice, Oświęcim, Nowy Targ, Niepołomice, Rabka-Zdrój, Czarny Dunajec). Tam nowych kotłów węglowych nie wolno montować od 1 stycznia 2022 r., a 31 grudnia 2029 r. kończy się eksploatacja wszystkich kotłów na węgiel — także tych klasy 5, które w reszcie województwa żadnej daty granicznej nie mają. To zaostrzenie dla tych siedmiu gmin, nie wydłużenie terminu dla reszty Małopolski.

Wniosek: 31 grudnia 2026 to w Małopolsce termin twardy, a w tych siedmiu gminach sytuacja jest ostrzejsza, nie łagodniejsza.

Kraków to inna historia

Kraków ma własną uchwałę nr XVIII/243/16, obowiązującą od 1 września 2019 r., i jest jedynym miejscem w Polsce z całkowitym zakazem spalania paliw stałych: dopuszcza wyłącznie gaz i lekki olej opałowy. Ogrzewanie elektryczne, pompy ciepła i ciepło sieciowe są poza jej zakresem, bo nie polegają na spalaniu paliwa. Akt jest prawomocny — jego zgodność z prawem potwierdził NSA wyrokiem z 12 marca 2019 r. (sygn. II OSK 1060/17).

I jeszcze jeden mit: brak możliwości podłączenia do sieci gazowej lub ciepłowniczej nie jest w Małopolsce odstępstwem. Uchwała nie uzależnia wymagań od dostępności sieci — dopuszcza kocioł na paliwo stałe, o ile spełnia ekoprojekt.

Lubelskie — termin bez gwiazdki, ale z ciągiem dalszym

Uchwała nr XXIII/388/2021 z 19 lutego 2021 r. rozpisuje zakazy na klasy kotłów, każdą z własną datą: kotły bezklasowe oraz klasy 1 i 2 wypadły 1 stycznia 2024 r., klasa 3 i 4 — 1 stycznia 2027 r., a klasa 5 — 1 stycznia 2030 r.

Ta dwustopniowość znaczy więcej, niż się wydaje: wymieniając teraz kocioł klasy 3 na klasę 5, kupujesz sobie tylko trzy lata. Kocioł ekoprojektowy kosztuje niewiele więcej i nie ma nad sobą kolejnej daty.

Uchwała zakazuje też paliw: miałów, mułów, flotokoncentratów, węgla brunatnego i biomasy o wilgotności powyżej 20%. Kominków dotyczy natomiast wyłącznie w nowo budowanych budynkach — istniejącego wymieniać nie musisz.

Lubuskie — trzy uchwały i inna logika niż wszędzie

Lubuskie mylone jest najczęściej, i to z dwóch powodów. Po pierwsze, sejmik przyjął 18 czerwca 2018 r. trzy odrębne uchwały: dla strefy lubuskiej, dla Zielonej Góry i dla Gorzowa Wielkopolskiego. W obu miastach zakaz obowiązuje już od 1 stycznia 2023 r., więc data 31 grudnia 2026 dotyczy wyłącznie strefy.

Po drugie — sedno, które gubi większość publikacji: lubuskie uchwały w ogóle nie rozbijają zakazu na klasy kotłów. Jest jedna data i jeden wymóg: od 1 stycznia 2027 r. wolno eksploatować wyłącznie kotły spełniające klasę 5 normy PN-EN 303-5:2012, potwierdzoną zaświadczeniem akredytowanej jednostki. Stąd trzy konsekwencje:

  • Zakaz obejmuje wszystko poniżej klasy 5 — nie tylko klasy 3 i 4, ale też kotły bezklasowe oraz klasy 1 i 2. W Małopolsce i Lubelskiem właściciel „kopciucha" ma ten problem za sobą; w strefie lubuskiej dopiero go dostaje.
  • Klasa 5 wystarcza i nie ma nad sobą kolejnego terminu — uchwała nie wymaga tu ekoprojektu, inaczej niż w Małopolsce i Lubelskiem.
  • Nie ma żadnych zakazów paliwowych. Lubuskie uchwały regulują wyłącznie urządzenia, więc powtarzane w sieci zdanie, że „w lubuskiem zakazano mułu i flotokoncentratu", jest nieprawdziwe.

Kominki i piece wolnostojące muszą tu spełniać ekoprojekt w tym samym terminie co kotły.

Jak sprawdzić, jaką klasę ma Twój kocioł

Zanim wydasz złotówkę: możliwe, że Twój kocioł w ogóle nie podlega terminowi.

  • Tabliczka znamionowa — szukaj odwołania do normy PN-EN 303-5 z oznaczeniem klasy. Sama zgodność z normą, bez klasy, niczego nie przesądza.
  • Certyfikat z jednostki akredytowanej — dokument rozstrzygający w razie kontroli; powinien być w dokumentacji razem z DTR, w której klasa jest podana wprost.
  • Deklaracja CEEB — dobry punkt startu, ale to oświadczenie właściciela, nie dowód klasy. Podobnie rocznik: klasa 3 i 4 to produkcja mniej więcej z lat 2005–2017, ale to przesłanka, nie dowód.

Brak dokumentów działa na Twoją niekorzyść: nieudokumentowany kocioł kontrolujący potraktuje jak niespełniający wymagań.

Na co wolno wymienić — i co się realnie opłaca

Uchwały określają, czego nie wolno. Wybór zależy od budynku, nie od tego, co sprzedawca ma na stanie.

  • Kocioł na pellet — najmniejsza ingerencja: ten sam obieg c.o. i ta sama temperatura zasilania. Warunki dofinansowania są ostre: wyłącznie automatyczne podawanie paliwa, bez rusztu awaryjnego i przedpaleniska, także bez możliwości ich domontowania, oraz wpis na listę ZUM.
  • Kocioł gazowy kondensacyjny — sensowny, jeśli masz przyłącze. Rzecz, o której zapomina połowa ofert: kocioł kondensuje, czyli osiąga swoją wysoką sprawność, tylko gdy temperatura powrotu spada poniżej ok. 56°C — wpięty w starą instalację na 70/55°C będzie kondensował rzadko. Na gaz nie ma dziś dotacji ani ulgi.
  • Pompa ciepła powietrze-woda — najtańsza w eksploatacji, ale tylko w budynku ocieplonym, z ogrzewaniem niskotemperaturowym (podłogówka, zasilanie 28–35°C); przy grzejnikach na 70°C sezonowy współczynnik SCOP spadnie i rachunki rozczarują. Powietrzna pompa pracuje również w mrozie (do ok. −20/−25°C), a grzałka wspomaga dopiero poniżej punktu biwalentnego (zwykle −7 do −11°C). Monoblok nie wymaga od instalatora certyfikatu F-gaz, split — wymaga.
  • Kocioł elektryczny — najtańszy w montażu, najdroższy w eksploatacji; sprawdź moc przyłączeniową, bo jej zwiększenie to osobna procedura.
  • Ciepło sieciowe — jeśli w ulicy jest sieć, zwykle najprostsze rozwiązanie. Sprawdź to najpierw, bo bywa pomijane odruchowo.

Drugi termin 31 grudnia 2026, o którym prawie nikt nie pisze: od 2027 r. Czyste Powietrze przestaje wspierać ogrzewanie elektryczne inne niż pompy ciepła — wypadają kotły elektryczne, maty i grzejniki. Planując takie źródło, masz dwa terminy w tej samej dacie.

Uczciwie: przy twardym terminie i ograniczonym budżecie kocioł na pellet jest zwykle najbezpieczniejszym wyborem, a pompa ciepła wygrywa kosztem eksploatacji, ale tylko w budynku gotowym. Decyzję rozbieramy w tekście o wymianie kotła a przejściu na pompę ciepła.

Ile to kosztuje — z rozbiciem, nie „pod klucz"

Orientacyjne widełki na 2026 r., brutto z montażem, regionalnie zmienne. Każda pozycja, której wykonawca nie potrafi rozpisać, to pozycja, na której możesz przepłacić.

Rozwiązanie Urządzenie Robocizna Osprzęt, komin, dokumenty Razem
Kocioł na pellet 12 000–25 000 zł 3 000–6 000 zł 2 000–6 000 zł (wkład kominowy, zasobnik, automatyka) 17 000–37 000 zł
Kocioł gazowy kondensacyjny
(przy istniejącym przyłączu)
od ok. 5 000 zł 1 500–3 000 zł 2 000–6 000 zł (wkład kwasoodporny, odprowadzenie kondensatu, próba szczelności, odbiór kominiarski) 12 000–40 000 zł
Pompa ciepła powietrze-woda (monoblok) 15 000–40 000 zł 6 000–15 000 zł bufor, zasobnik c.w.u., zabezpieczenia 25 000–55 000 zł
po dotacji 15 000–35 000 zł
Kocioł elektryczny 2 000–6 000 zł 1 500–3 000 zł zabezpieczenia, zmiana mocy przyłączeniowej 5 000–12 000 zł
Nowe przyłącze gazowe Koszt wynika z taryfy operatora sieci, nie z wyceny instalatora. Wystąp o warunki przyłączenia — dostaniesz kwotę na piśmie. wg taryfy

Kotwica uczciwsza niż dowolny cennik: maksymalne koszty kwalifikowane w Czystym Powietrzu. NFOŚiGW uznaje za uzasadniony koszt netto z montażem m.in. 20 500 zł dla kotła na pellet o podwyższonym standardzie i 35 200 zł dla pompy powietrze-woda podwyższonej klasy. Oferta wyraźnie powyżej tych progów wymaga uzasadnienia.

Osobno o kominie, bo to najczęściej pomijana pozycja: przy zmianie paliwa niemal zawsze zmienia się wymagany typ przewodu kominowego (kocioł kondensacyjny — wkład kwasoodporny ze stali 1.4404 lub PPs). Oferta bez pozycji kominowej jest niepełna, a nie tania.

Dofinansowanie — i pułapka „pożyczka to nie dotacja"

Czyste Powietrze to główne źródło wsparcia: trzy poziomy zależne od dochodu, kwalifikowane m.in. pompy ciepła, kotły na pellet i zgazowujące drewno o podwyższonym standardzie oraz podłączenie do sieci ciepłowniczej. Kotły gazowe i olejowe są wykluczone; jeśli ktoś obiecuje dotację na gaz, nie zna programu albo liczy, że Ty go nie znasz. Urządzenie musi figurować na liście ZUM w dniu wystawienia faktury. Progi kwotowe sprawdź na czystepowietrze.gov.pl — program nowelizowano w lipcu 2026 i wiele publikacji podaje nieaktualne kwoty. Szczegóły: Czyste Powietrze 2026.

Lubelskie — EKODOM, czyli podwójne nieporozumienie. Po pierwsze, to pożyczka z częściowym umorzeniem, a nie dotacja: oprocentowana 4% rocznie, z umorzeniem do 30% przy wymianie kotła węglowego, przyznawanym po terminowej spłacie reszty. Po drugie, i ważniejsze: nabór dla osób fizycznych zakończył się w 2017 r. i nie został wznowiony.

Lubuskie nie ma własnego programu na wymianę źródła ciepła — WFOŚiGW w Zielonej Górze prowadzi dla osób fizycznych wyłącznie Czyste Powietrze.

Ulga termomodernizacyjna (PIT) — limit 53 000 zł na osobę; kotły gazowe i olejowe wykreślono z niej 1 stycznia 2025 r., razem ze zwykłym przyłączem gazowym. Nie odliczysz wydatku sfinansowanego dotacją, tylko wkład własny. Sprawdź też BIP swojej gminy — dopłaty gminne bywają realne, a nikt o nich sam nie informuje.

Kary i kontrole

  • Podstawa: art. 334 Prawa ochrony środowiska; widełki grzywny z art. 24 Kodeksu wykroczeń — od 20 do 5 000 zł.
  • Mandat — do 500 zł (przy zbiegu przepisów do 1 000 zł). Nie ma osobnego taryfikatora antysmogowego, kwota jest uznaniowa.
  • Kto kontroluje: wójt, burmistrz lub prezydent i upoważnieni przez nich pracownicy urzędu oraz straż gminna, a także policja i Inspekcja Ochrony Środowiska. Wstęp na teren nieruchomości przysługuje w godzinach 6–22.
  • Odrębnie: CEEB. Brak deklaracji to samodzielne wykroczenie. Działa tu jednak „czynny żal": kto złoży deklarację po terminie, ale zanim organ dowie się o wykroczeniu, karze nie podlega.

Realistycznie: nikt nie będzie 2 stycznia 2027 r. chodził od domu do domu — kontrole to zwykle reakcja na zgłoszenie sąsiada. Ale ryzyko to nie tylko mandat: po terminie wymiana odbywa się pod presją i w środku sezonu, czyli drożej.

Czy zdążysz do 31 grudnia

  • Tydzień 1–2: klasa kotła, treść uchwały dla Twojej gminy, dostępność gazu i ciepła sieciowego, przegląd BIP gminy.
  • Tydzień 2–5: co najmniej trzy wyceny od niezależnych instalatorów, z rozbiciem na urządzenie, robociznę i komin. Etap, na którym najbardziej opłaca się nie spieszyć.
  • Tydzień 3–8: audyt energetyczny i wniosek. Audyt jest w Czystym Powietrzu obowiązkowym załącznikiem (koszt kwalifikowany do 1 200 zł) — nie zostawiaj go na koniec.
  • Tydzień 6–14: zamówienie i montaż. Sam montaż kotła to 1–3 dni; wymiana z przebudową instalacji lub komina — do dwóch tygodni. Zostaw 2–4 tygodnie rezerwy na odbiór kominiarski.

Dobra wiadomość wbrew większości poradników: w Czystym Powietrzu można wnioskować także po wykonanej wymianie — zwykła dotacja obejmuje przedsięwzięcia już zakończone, o ile pierwsza faktura nie jest starsza niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku (wyjątek: prefinansowanie i dotacja na spłatę kredytu). Termin nie zamyka więc drogi do dofinansowania. Deklarowany czas rozpatrzenia wniosku to 60 dni — termin instruktażowy, bez sankcji za przekroczenie.

Wąskim gardłem w IV kwartale nie są urządzenia, tylko terminy montażowe. Kto zaczyna we wrześniu, wybiera wykonawcę; kto zaczyna w grudniu — bierze tego, kto ma wolne.

Czerwone flagi — jak nie dać się naciągnąć na deadline

Termin ustawowy to prezent dla nieuczciwego sprzedawcy — presja czasu wyłącza porównywanie ofert. Na co uważać:

  • „Musi Pan podpisać dziś, bo będzie kara." Kara dotyczy eksploatacji kotła po terminie, nie braku umowy.
  • Cena „pod klucz" bez rozbicia. Uczciwa wycena rozdziela urządzenie, robociznę, komin i osprzęt. Jedna kwota to oferta, której nie da się porównać — i o to właśnie chodzi.
  • „Załatwimy dotację, dostanie Pan 100%." Najwyższy poziom dofinansowania dotyczy wyłącznie najniższych progów dochodowych i ma limity kwotowe. Podobnie „załatwimy EKODOM" w Lubelskiem — nabór zamknięto w 2017 r.
  • „Termin i tak przesuną, jak w 2022." Przesunięto wtedy terminy dla kotłów bezklasowych i kominków, nie dla klas 3 i 4. Skargi na nowelizację WSA w Krakowie nie uwzględnił 28 czerwca 2023 r., a data 31.12.2026 nie była nawet przedmiotem tych skarg.
  • Kocioł klasy 5 sprzedawany jako „zgodny na lata". Zależy gdzie: w Lubuskiem klasa 5 jest standardem docelowym, w Lubelskiem ma własny termin w 2029 r., a w Małopolsce wymagany jest ekoprojekt. Pytaj o konkretną uchwałę.
  • Kocioł na pellet z rusztem awaryjnym. Wyklucza dofinansowanie — nawet gdy ruszt jest tylko „opcją do domontowania".
  • „Damy większy kocioł na zapas." Przewymiarowanie powoduje taktowanie, wyższe zużycie paliwa i krótszą żywotność. Moc dobiera się do obliczonego zapotrzebowania budynku, nie z metrażu.
  • Brak uprawnień przy gazie. Prace przy instalacji gazowej wymagają świadectwa kwalifikacyjnego G3, a uruchomienie — protokołu z głównej próby szczelności; jak to sprawdzić, opisujemy w tekście o uprawnieniach instalatora.
  • Zaliczka powyżej 30% bez umowy określającej termin montażu i skutki jego niedotrzymania.

Potrzebujesz wyceny, a nie straszenia terminem? Skorzystaj z wyszukiwarki zweryfikowanych instalatorów — zbierz do porównania oferty fachowców od c.o., gazu i wod-kan. Nie sprzedajemy kotłów ani pomp ciepła, więc nie mamy interesu w doradzaniu Ci droższego rozwiązania.

Szczerze o zasięgu: nasza baza jest najgęstsza w Wielkopolsce, a w małopolskiem, lubelskiem i lubuskiem dopiero się buduje — lepiej powiedzieć to wprost, niż udawać ogólnopolskie pokrycie. Jeśli sam jesteś instalatorem w tych regionach, dołącz do katalogu.

Co czytać dalej

Najczęściej zadawane pytania

Do kiedy trzeba wymienić kocioł klasy 3 i 4 w Małopolsce?

Do 31 grudnia 2026 r. i jest to termin twardy, wbrew krążącym informacjom o przesunięciu. Uchwałę nr XXXII/452/17 zmieniono wprawdzie uchwałą nr LIX/842/22, ale nowelizacja przesunęła wyłącznie terminy dla kotłów bezklasowych i kominków — klas 3 i 4 nie dotyczyła. Nowelizację zaskarżono do WSA w Krakowie, który skarg nie uwzględnił 28 czerwca 2023 r. (II SA/Kr 396/23) — bez badania meritum; wyniku zapowiedzianej kasacji do NSA nie udało nam się potwierdzić u źródła, więc status uchwały warto potwierdzić w urzędzie marszałkowskim. Sama data 31.12.2026 nie była przedmiotem skargi, a uchwała nie została unieważniona. Data 2029 pochodzi natomiast z odrębnych uchwał gminnych dla siedmiu gmin i oznacza tam koniec kotłów na węgiel — jest zaostrzeniem, nie wydłużeniem terminu.

Jakie terminy obowiązują w Lubelskiem i Lubuskiem?

W obu wypada 31 grudnia 2026 r., ale z innego powodu. W Lubelskiem uchwała nr XXIII/388/2021 rozpisuje zakazy na klasy: klasa 3 i 4 traci legalność 1 stycznia 2027 r., a klasa 5 dopiero 1 stycznia 2030 r. W Lubuskiem trzy uchwały z 18 czerwca 2018 r. nie rozbijają zakazu na klasy — od 1 stycznia 2027 r. w strefie lubuskiej wolno używać wyłącznie kotłów klasy 5 normy PN-EN 303-5:2012, więc zakaz obejmuje wszystko poniżej. W Zielonej Górze i Gorzowie obowiązuje on już od 2023 r.

Czym różni się sytuacja w Krakowie od reszty Małopolski?

W Krakowie nie ma terminu dla kotłów klasy 3 i 4, bo od 1 września 2019 r. obowiązuje tam całkowity zakaz spalania paliw stałych na podstawie odrębnej uchwały nr XVIII/243/16. Dopuszczalne jest wyłącznie spalanie gazu i lekkiego oleju opałowego, a zgodność uchwały z prawem potwierdził NSA w 2019 r. Ogrzewanie elektryczne, pompy ciepła i ciepło sieciowe są poza zakresem uchwały. Siedem gmin małopolskich przyjęło własne uchwały z zakazem węgla od 2030 r.

Jaka jest kara za używanie kotła po terminie i kto kontroluje?

Naruszenie uchwały jest wykroczeniem z art. 334 Prawa ochrony środowiska, zagrożonym grzywną od 20 do 5 000 zł, przy czym mandatem można nałożyć do 500 zł, a przy zbiegu przepisów do 1 000 zł. Grzywna może być nakładana wielokrotnie, bo każde stwierdzone naruszenie to odrębne wykroczenie. Kontrolę prowadzą wójt, burmistrz lub prezydent i upoważnieni pracownicy urzędu oraz straż gminna, a także policja i Inspekcja Ochrony Środowiska; wstęp przysługuje w godzinach 6–22.

Na co wolno wymienić stary kocioł?

Uchwały nie narzucają rozwiązania, tylko wykluczają urządzenia o niskich parametrach emisyjnych, więc zostaje kocioł na pellet lub zgazowujący drewno, kocioł gazowy kondensacyjny, pompa ciepła, ogrzewanie elektryczne i przyłączenie do sieci ciepłowniczej. Wyjątkiem jest Kraków, gdzie paliwa stałe odpadają całkowicie. Przy twardym terminie i ograniczonym budżecie najbezpieczniejszy bywa kocioł na pellet. Uwaga na dwie pułapki: w Lubelskiem klasa 5 ma własny termin w 2029 r., a kocioł elektryczny od 2027 r. wypada z Czystego Powietrza.

Jakie dofinansowanie dostanę na wymianę kotła?

W praktyce jedynym powszechnym źródłem jest Czyste Powietrze, z trzema poziomami zależnymi od dochodu, obejmujące pompy ciepła, kotły na pellet i zgazowujące drewno o podwyższonym standardzie oraz podłączenie do sieci ciepłowniczej. Kotły gazowe i olejowe są wykluczone, a urządzenie musi figurować na liście ZUM. Do tego ulga termomodernizacyjna w PIT z limitem 53 000 zł na osobę, przy czym nie odliczysz wydatku sfinansowanego dotacją. Lubelski EKODOM to pożyczka, a nie dotacja, i nie przyjmuje wniosków od 2017 r.

Ile trwa wymiana kotła i czy zdążę przed 31 grudnia?

Tak, cztery miesiące wystarczą, jeśli zachowasz kolejność. Sam montaż kotła to 1–3 dni, a wymiana z przebudową instalacji lub komina — do dwóch tygodni. Realne ramy całości to 8–14 tygodni: dwa tygodnie na ustalenie klasy kotła i treści uchwały, trzy do czterech tygodni na zebranie trzech porównywalnych wycen, do tego obowiązkowy audyt energetyczny, a dopiero potem zamówienie i montaż. W Czystym Powietrzu można wnioskować także po zakończonej wymianie, jeśli pierwsza faktura nie jest starsza niż 6 miesięcy.